| Trang Chủ | Sinh hoạt | Chia sẻ | Tập san | Thông hiệp | Tài liệu | Thông báo | Liên hệ |

 

 

GIẢI ĐÁP THẮC MẮC VỀ GIÁO LUẬT


GIỮ LUẬT KIÊNG VIỆC XÁC NHƯ THẾ NÀO?

 

Lm. LG. Huỳnh Phước Lâm

 

1. Ư NGHĨA CỦA KIÊNG VIỆC XÁC

 Điều răn thứ hai trong “Sáu điều răn Hội Thánh” đă quy định: “Kiêng việc xác ngày Chúa nhật cùng các ngày lễ buộc[1]”.

Sách “Giáo Lư Hội Thánh Công Giáo”, số 2184, đưa ra giải thích như sau:

“Như Thiên Chúa “nghỉ ngơi vào ngày thứ bảy, sau khi hoàn tất cả công tŕnh” (St 2,2), đời sống con người cũng theo nhịp như thế giữa lao động và nghỉ ngơi. Khi lập ra ngày Chúa nhật, Thiên Chúa muốn mọi người có thời giờ nghỉ ngơi giải trí, để có thể chăm lo đời sống gia đ́nh, văn hoá, xă hội và tôn giáo (GH 67,3).

Để hiểu rơ ư nghĩa ngày Chúa nhật của Kitô giáo, chúng ta cần nói qua ư nghĩa của ngày sa bát trong Cựu Ước là h́nh ảnh tiên trưng.

Trong Cựu Ước, ngày sa bát là ngày thánh, là “ngày nghỉ hoàn toàn để dâng cho Đức Chúa” (Xh 31,15):

“Ngươi hăy nhớ ngày sa bát, mà coi đó là ngày thánh. Trong sáu ngày, ngươi sẽ lao động và làm mọi công việc của ngươi. C̣n ngày thứ bảy là ngày sa bát kính Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi. Ngày đó ngươi không được làm công việc nào, cả ngươi cũng như con trai con gái, tôi tớ nam nữ, gia súc và ngoại kiều ở trong thành của ngươi. V́ trong sáu ngày, Đức Chúa đă dựng nên trời đất, biển khơi và muôn loài trong đó, nhưng Người đă nghỉ ngày thứ bảy. Bởi vậy, Đức Chúa đă chúc phúc cho ngày sa bát và coi đó là ngày thánh” (Xh 21, 8-11).

 Về ngày sa bát, Thánh Kinh không những gợi cho Dân Chúa tưởng nhớ công tŕnh sáng tạo, mà nhất là c̣n giúp cho Dân Chúa tưởng nhớ biến cố giải phóng It-ra-el khỏi ách nô lệ Ai Cập: “Ngươi hăy nhớ ngươi đă làm nô lệ tại đất Ai cập, và Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, đă dang cánh tay mạnh mẽ uy quyền đưa ngươi ra khỏi đó. Bởi vậy, Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi đă truyền cho ngươi cử hành ngày sa bát” (Đnl 5,15).

Cũng như ngày sa bát được cử hành để tưởng nhớ những kỳ công Thiên Chúa thực hiện cho Dân của Giao Ước Cũ, th́ ngày Chúa nhật, Dân của Giao Ước Mới nghỉ việc để  tưởng niệm công tŕnh cứu chuộc mà Thiên Chúa đă thực hiện trong Đức Kitô, nhất là sự phục sinh của Người nhờ đó chúng ta được giải thoát khỏi làm nô lệ tội lỗi, sự chết và ma quỷ.

 

2. KIÊNG VIỆC XÁC NHƯ THẾ NÀO?

Trong Cựu Ước, ngày sa bát, người ta bị cấm không được làm bất cứ công việc nào (x. Xh 20,10; Lv 23,3; Đnl 5,14); c̣n trong những ngày lễ quan trọng khác (Lễ Vượt Qua, Lễ Bánh Không Men), chỉ cấm không được làm một công việc nặng nhọc (Lv 23, 7-8), là những công việc tay chân thuộc nghề nghiệp hằng ngày.

C̣n trong Giáo Hội Công giáo, Điều 1247 của Bộ Giáo luật đă quy định vào các ngày Chúa nhật và các lễ buộc khác, tín hữu “c̣n phải kiêng làm việc xác và những công việc gây trở ngại cho việc thờ phượng Thiên Chúa, cho niềm vui riêng trong ngày của Chúa, hoặc cho việc nghỉ ngơi cần thiết của tinh thần và thể xác”.

Quy định này cũng được lặp lại trong Sách “Giáo Lư Hội Thánh Công Giáo”, số 2185, với sự bổ túc thêm một chi tiết là việc bác ái: “Ngày Chúa nhật và các ngày lễ buộc, các tín hữu tránh lao động và các sinh hoạt ngăn trở việc thờ phượng Thiên Chúa, việc hưởng niềm vui trong ngày của Chúa, việc bác ái và tịnh dưỡng thể xác cũng như tinh thần”.

Trước kia, người ta thường để ư đến bản chất của công việc chứ không quan tâm đến ư hướng hoặc mục đích theo đuổi. V́ thế, không lạ ǵ khi người ta phân biệt công việc thành ba loại trong khi kiêng việc xác:

- Cấm các việc lao động thể xác.

- Được phép làm những việc lao động trí thức (dạy học, viết văn…).

- Cũng được phép làm những công việc chung cho mọi hạng người (thể dục thể thao…).

 Cách phân chia như thế xem ra không ổn. Thí dụ:

- Ngày Chúa nhật không ai có thể làm một việc tay chân để giúp đỡ kẻ khác, trong khi một giáo viên vốn đă khá giả có thể dạy học để được thêm giàu có.

- Một Kitô hữu tham dự thánh lễ xong, dành cả thời giờ c̣n lại của ngày Chúa nhật cho thể thao và cứ đều đều như thế, th́ thử hỏi có phải là thánh hoá ngày Chúa nhật không?

Cho nên ở đây, Giáo Hội không c̣n phân định việc lao động tay chân hay lao động trí óc, nhưng nói rằng các tín hữu phải ngừng nghỉ tất cả các công việc làm ăn hàng ngày và các hoạt động (thể thao, giải trí, nghệ thuật…) để dành th́ giờ và tâm trí cho việc thờ phượng Thiên Chúa, cho bầu khí vui tươi của ngày lễ, cho việc sống hiệp thông huynh đệ và cho việc thư giăn thể xác cũng như tâm hồn.

Tiêu chuẩn quyết định không c̣n do bản chất của công việc nhưng do mục đích của sự nghỉ ngơi ngày Chúa nhật.

Giáo Hội c̣n nhắc nhở các tín hữu như sau: “Theo truyền thống đạo đức công giáo, ngày Chúa nhật phải là ngày dành riêng để làm việc lành và khiêm tốn phục vụ cho bệnh nhân, kẻ tàn tật và già lăo. Người tín hữu cũng phải thánh hiến ngày Chúa nhật bằng cách dành thời giờ để chú tâm đến gia đ́nh và thân hữu, những người mà thường nhật họ khó chú tâm tới. Ngày Chúa nhật cũng là thời gian suy tư, tĩnh lặng, rèn luyện và suy niệm cần thiết để đời sống nội tâm của tín hữu được phát triển” (GLHTCG, số 2186).

 

3. TRƯỜNG HỢP MIỄN CHUẨN

 Cũng như luật giữ ngày Chúa Nhật, luật kiêng việc xác cũng không nhất thiết áp dụng khắt khe trong mọi trường hợp.

Sách “Giáo Lư Hội Thánh Công Giáo”, số 2185, quy định: “Luật giữ ngày Chúa nhật có thể được miễn chuẩn, khi có trách nhiệm gia đ́nh hay nghĩa vụ xă hội quan trọng”.

Nếu v́ lư do kinh tế, phải đi làm những ngày đó mới đủ sống cho bản thân và gia đ́nh, hoặc nếu phải đi làm theo nhu cầu của lợi ích chung như bác sĩ, y tá làm việc ở các bệnh viện, nhân viên trực điện, nước, giao thông… th́ đó là lư do chính đáng để được miễn trừ theo lương tâm và theo giáo lư của Giáo Hội.

Các Đức Giám Mục giáo phận và các Cha sở được quyền miễn chuẫn cho giáo dân của ḿnh khỏi giữ luật kiêng việc xác, cũng như đối với luật dự lễ vậy (x. Điều 1245).

Tuy nhiên Giáo Hội cũng lưu ư chúng ta rằng: “Những tín hữu cũng phải coi chừng, đừng để những miễn chuẩn này dẫn đến thói quen thờ ơ với việc thờ phượng, với cuộc sống gia đ́nh hay sức khoẻ của ḿnh” (GLHTCG, số 2185).

 

[1] Tại Giáo tỉnh Huế và Giáo tỉnh Thành phố Hồ Chí Minh, ngoài các ngày Chúa nhật, chỉ buộc giữ lễ

Chúa Giáng Sinh.